De ziekenhuisfederaties GIBBIS, santhea en UNESSA hebben onlangs een nota (samen met onderzoeksresultaten) opgesteld en gepubliceerd over ziekenhuisopnames van kinderen met medisch-psychosociale problemen (MPS). Zij roepen op tot actie, zodat deze kwetsbare kinderen snel kunnen profiteren van een integrale, gecoördineerde en op hun behoeften afgestemde zorg. Het gaat er ook om te waarborgen dat hun ziekenhuisverblijf beperkt blijft tot de tijd die nodig is voor de beoordeling, de zorg en de therapeutische begeleiding.

Bovendien duren ziekenhuisopnames, bij gebrek aan aangepaste vervolgvoorzieningen om de continuïteit van de zorg te waarborgen, vaak veel langer dan medisch noodzakelijk, soms zelfs maanden. Op basis van deze vaststellingen pleiten de drie federaties voor erkenning van de specifieke noden van deze bijzonder kwetsbare kinderen op het kruispunt van verschillende sectoren, en voor de uitbouw van een gestructureerd, geïntegreerd en gecoördineerd zorgtraject met de extramurale actoren.

Kinderen in een MPS-situatie zijn bijzonder kwetsbaar. Zij kampen met een complexe combinatie van medische, psychologische, sociale, pedagogische en/of beschermingsproblematieken: mishandeling, ernstige verwaarlozing, gedragsstoornissen, trauma’s, psychosomatische stoornissen of chronische aandoeningen in een sterk verzwakte gezinssituatie.

Kerncijfers

De bevraging bij de algemene ziekenhuizen in Brussel, Wallonië en de Duitstalige Gemeenschap toont aan dat deze realiteit inmiddels structureel is:

• 2.420 ziekenhuisopnames van kinderen in een MPS-situatie werden geregistreerd in 2025;
• bijna 12% van de pediatrische bedden (87 van de 729 bedden) wordt ingezet voor deze zorgtrajecten;
• 1.460 kinderen werden opgenomen via de spoeddiensten;
• 354 kinderen werden door het parket in het ziekenhuis geplaatst;
• 93% van de ziekenhuizen heeft al dergelijke opnames moeten weigeren wegens een tekort aan plaatsen, personeel of aangepaste oplossingen.

Het ziekenhuis als plaats voor evaluatie, zorg en therapeutische oriëntatie, niet als leefomgeving

Voor een deel van deze kinderen is een ziekenhuisopname van enkele weken noodzakelijk om een globale beoordeling van hun situatie uit te voeren, de nodige zorg op te starten en hun therapeutische oriëntatie te organiseren.

Maar al te vaak duurt de opname langer dan noodzakelijk, niet omdat er nog nood is aan ziekenhuiszorg, maar omdat er geen aangepaste oplossing beschikbaar is om de zorg over te nemen.

Ziekenhuisteams zien zich daardoor genoodzaakt een rol op te nemen die verder gaat dan hun kerntaak: kinderen beschermen, begeleiden en opvangen in afwachting van een plaatsing, een gespecialiseerde voorziening of aangepaste begeleiding. Die situatie is nefast, zowel voor de kinderen, die recht hebben op een omgeving die beter aansluit bij hun noden, als voor de ziekenhuizen, waarvan de pediatrische diensten zwaar onder druk komen te staan.

Naast de langdurige bezetting van ziekenhuisbedden en middelen, plaatst de aanwezigheid van zowel kinderen die zorg nodig hebben als kinderen voor wie een ziekenhuisopname niet langer aangewezen is, de zorgteams voor complexe situaties waarvoor zij niet noodzakelijk zijn opgeleid en waarvoor zij onvoldoende middelen ter beschikking hebben.

De essentiële rol van ziekenhuizen structureel erkennen

De bevraging toont aan dat ziekenhuizen in de praktijk vandaag reeds een gespecialiseerde medisch-psychosociale opdracht vervullen. Zij vangen deze kinderen op, stabiliseren hun situatie, voeren een multidimensionele beoordeling uit, coördineren alle betrokken actoren tijdens de opname en bereiden hun therapeutische oriëntatie naar de meest geschikte oplossing voor. Voor deze zorg zetten zich dagelijks kinderartsen, kinder- en jeugdpsychiaters, psychologen, maatschappelijk werkers, verpleegkundigen en tal van externe partners in. Toch geniet deze essentiële opdracht vandaag geen structurele erkenning, geen coherent kader en geen aangepaste financiering.

Voor GIBBIS, Santhea en UNESSA is het daarom noodzakelijk deze realiteit te erkennen en volledig te integreren in een gestructureerd zorgtraject.

Drie vragen om beter tegemoet te komen aan de noden van kinderen

Geconfronteerd met deze realiteit vragen de ziekenhuisfederaties drie complementaire maatregelen om kinderen in een MPS-situatie gedurende hun volledige traject aangepaste zorg te garanderen:

• de erkenning en financiering van een MPS-coördinatiefunctie binnen de ziekenhuizen om de continuïteit tussen de sectoren gezondheid, geestelijke gezondheidszorg, jeugdhulp, justitie en onderwijs te verzekeren;
• de oprichting van gespecialiseerde MPS-teams binnen de pediatrische diensten via een versterking van de personele middelen en de erkenning van specifieke MPS-pediatrische bedden voor deze zorgtrajecten;
• de ontwikkeling van oplossingen voor begeleiding, bescherming en opvang vóór en na de ziekenhuisopname, zodat kinderen niet langer langdurig in het ziekenhuis moeten verblijven bij gebrek aan een alternatief.

Gedeeld door Sofia Douieb