Sporten, een film meepikken, een museum verkennen of een nieuwe stad ontdekken: voor blinde en slechtziende mensen blijft vrije tijd nog te vaak een parcours vol obstakels. Dat moet anders. Daarom investeert de Koning Boudewijnstichting 442.302 euro in 27 projecten die vrijetijdsactiviteiten toegankelijker maken voor mensen met een visuele beperking. Over heel België zetten organisaties uit de sport-, cultuur- en vrijetijdssector stappen naar meer inclusie. Ze passen hun aanbod aan, slaan nieuwe bruggen en creëren kansen zodat iedereen voluit kan deelnemen aan het vrijetijdsleven.

27 projecten, verspreid over heel België

De interesse voor de vierde projectoproep van de Koning Boudewijnstichting bewijst dat inclusieve vrijetijdsbesteding steeds hoger op de agenda staat. Van de 66 ingediende dossiers selecteerde een onafhankelijke jury 27 projecten, verspreid over heel België: 14 Nederlandstalige en 13 Franstalige initiatieven. Ze delen dezelfde ambitie: blinde en slechtziende personen meer kansen bieden om zelfstandig deel te nemen aan sport, cultuur, ontspanning en ontmoetingsactiviteiten. Zo bouwen zij mee aan een samenleving waarin vrije tijd écht toegankelijk is voor iedereen.

Hoewel vrije tijd een belangrijke hefboom is voor welzijn en sociale verbondenheid, botsen mensen met een visuele beperking nog vaak op allerlei belemmeringen. Moeilijke verplaatsingen, een gebrek aan toegankelijke digitale tools, onaangepaste infrastructuur en de behoefte aan ondersteuning kunnen deelname aan sport-, cultuur- en ontmoetingsactiviteiten bemoeilijken. Ook de vrees om niet volledig mee te kunnen draaien binnen een groep speelt soms een rol. Deze obstakels beperken niet alleen de toegang tot vrijetijdsbesteding, maar vergroten ook het risico op sociaal isolement. Daarom zetten steeds meer organisaties in op een toegankelijker en inclusiever aanbod, zodat iedereen volwaardig kan deelnemen aan het sociale leven.

Ook de cultuur-, sport- en vrijetijdssector speelt een belangrijke rol in inclusie

De vierde editie van de projectoproep toont aan dat inclusie steeds vaker wordt meegenomen in het reguliere vrijetijdsaanbod. Opvallend is dat een aantal geselecteerde projecten afkomstig is van organisaties buiten de gehandicaptensector die bewust kiezen voor een meer toegankelijke werking voor blinde en slechtziende personen. De Koning Boudewijnstichting ziet hierin een positieve en noodzakelijke ontwikkeling.

Want een inclusieve samenleving bouw je niet alleen binnen de gehandicaptensector. Ook sportclubs, culturele instellingen, musea en toeristische locaties spelen een sleutelrol. Door drempels weg te nemen, hun aanbod aan te passen en samen te werken met mensen met een visuele beperking, kunnen zij hun deuren openzetten voor een breder publiek. De projectoproep moedigt daarom partnerschappen aan tussen organisaties met expertise rond visuele beperkingen en actoren uit de sportieve, culturele en sociale sector. Zo groeit toegankelijkheid uit tot een vanzelfsprekend onderdeel van elk vrijetijdsaanbod.

Van skiën tot audiodescriptie: projecten die het verschil maken

De geselecteerde projecten illustreren de creativiteit en het engagement waarmee organisaties werken aan een toegankelijker vrijetijdsaanbod. Hun initiatieven zijn actief in uiteenlopende sectoren, waaronder sport, cultuur, toerisme, musea, artistieke activiteiten, digitale innovatie en recreatie. Dankzij een gezamenlijke ondersteuning van 442.302 euro kunnen zij concrete oplossingen ontwikkelen die de participatie van mensen met een visuele beperking versterken.De volledige lijst van de 27 projecten, gerangschikt per provincie en inclusief beschrijving en contactgegevens, is hier raadpleegbaar.

•  Wintersport lijkt voor veel mensen met een visuele beperking niet vanzelfsprekend. Met het project Snow Sense wil Sneeuwsport Vlaanderen(Antwerpen) daar verandering in brengen. Via gratis initiatiedagen, de opleiding van ski-buddies en gidsen en verbeteringen aan de toegankelijkheid van websites en indoorpistes worden de drempels naar de skipiste verlaagd. Ook nieuwe technologieën en multisensoriële begeleidingstechnieken worden getest om de sportervaring toegankelijker en inclusiever te maken.
• Met het project ‘Een drempelvrije UiTPAS-ervaring voor personen met een visuele beperking’ wil Publiq (Brussel) ervoor zorgen dat ook mensen met een visuele beperking zelfstandig gebruik kunnen maken van UiTPAS. Samen met mensen met een visuele beperking brengt de organisatie de huidige drempels in kaart, van spaarzuilen tot QR-codes. De inzichten moeten leiden tot een toegankelijkere UiTPAS op meer dan 6.000 locaties tegen 2027.
• Hoe beleef je kunst wanneer kijken niet centraal staat? Met ‘Voelen is Kunst’(Opglabbeek) staat de tastzin centraal in inclusieve kunstateliers rond onder meer keramiek en textiel. Mensen met een visuele beperking spelen een actieve rol als medeontwerper en gids, waardoor hun expertise rechtstreeks bijdraagt aan een toegankelijker cultuuraanbod. Het project slaat bruggen tussen de cultuursector en de sector visuele handicap en creëert ruimte voor ontmoeting, participatie en talentontwikkeling. Het projectjaar wordt bekroond met een publieke voelexpositie die bezoekers uitnodigt om kunst op een totaal andere manier te ervaren.
• Met haar project bouwt Running Blind België (Gentbrugge) verder aan een sportomgeving waarin iedereen kan deelnemen. Door blinde, slechtziende en ziende lopers en wandelaars samen te brengen, creëert de vereniging kansen voor ontmoeting, beweging en inclusie. Een netwerk van buddy’s, opleidingen en trainingen moet de drempels tot sportbeoefening verder verlagen. Daarnaast investeert de organisatie in duurzame samenwerkingen met sportclubs, sportdiensten en vrijwilligers om haar impact nog te vergroten.
• Met het project ‘Kijk met mijn ogen en doorbreek de blinde vlekken’ maakt de Hersenletsel Liga (Vlezenbeek) de vaak onzichtbare visuele gevolgen van niet-aangeboren hersenletsel zichtbaar. Samen met ervaringsdeskundigen brengt de organisatie drempels voor vrijetijdsparticipatie in kaart en deelt ze oplossingen via de digitale Breinbox. Via een interactieve Belevingsbox sensibiliseert ze bovendien sport-, cultuur- en vrijetijdsorganisaties om hun aanbod toegankelijker te maken.
• Niet alle drempels zijn zichtbaar. Daarom richt Kunstencentrum BUDA (Kortrijk) zich op een vaak onderschatte uitdaging: digitale toegankelijkheid. Het Kortrijkse cultuurhuis wil zijn website volledig toegankelijk maken voor mensen met een visuele beperking, zowel als publiek als op de werkvloer. Met de steun van een UX-designer en een testpanel wordt de online omgeving grondig doorgelicht en verbeterd. Daarnaast experimenteert BUDA met artificiële intelligentie om beeldbeschrijvingen te genereren, zodat digitale informatie voor een breder publiek toegankelijk wordt.