Duizenden mantelzorgers in België wijden hun leven aan hun kind dat met een ziekte of kampt of gehandicapt is. Ze bieden dag en nacht onmisbare hulp en spelen een essentiële rol. Toch dreigen ze nu hun enige inkomen te verliezen. De tweede fase van de uitsluiting van het recht op werkloosheidsuitkeringen gaat in maart van start. Door die blinde hervorming lopen veel gezinnen het risico daardoor in nog grotere bestaansonzekerheid terecht te komen.
In een reportage op RTL zagen we de aangrijpende getuigenis van de papa van Milan. Milan is 14 en geboren met een ernstige handicap die hem zelfs voor de eenvoudigste handelingen volledig afhankelijk maakt van zijn ouders: eten, zich verplaatsen, zijn medicijnen innemen, enz. ’s Nachts slaapt hij bij zijn vader, Dimitri, uit angst voor een epileptische aanval. “Toen hij vijf was, werd zijn epilepsie te ernstig. Ik heb toen besloten om niet meer te gaan werken zodat ik voltijds voor hem kan zorgen”, legt Dimitri uit aan de RTL-journalist. Intussen zijn we negen jaar verder en gaat Dimitri zijn werkloosheidsuitkering verliezen.
Iemand die werkloos is, is niet per definitie lui. Ik heb het altijd druk. De zorg voor een kind met een ernstige handicap valt niet te combineren met een job, noch lichamelijk, noch geestelijk.”
Twee miljoen mantelzorgers, vaak zonder vangnet
Zoals Milan zijn er nog vele andere kinderen. Volgens Sciensano zijn er bijna twee miljoen mantelzorgers in België. Bijna de helft van hen heeft zijn beroepsactiviteit moeten verminderen of stopzetten. Velen hebben geen duidelijk statuut, weinig sociale rechten en leven van een inkomen dat ver onder de armoedegrens ligt. “Ouders van een kind met een handicap torsen naast die financiële problemen bovendien een enorme mentale last en moeten onophoudelijk administratieve procedures doorlopen”, zegt Merlin Gevers, projectmanager bij de Ligue des familles, die ook geïnterviewd werd in de RTL-reportage. De werkloosheidshervorming die nu wordt toegepast, houdt dus geen rekening met de realiteit van ouders die niet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt omdat ze elders nodig zijn.
Bestaand statuut schiet ruim tekort
Een in 2020 gestemde wet voerde een officieel statuut in voor mantelzorgers, wat een belangrijke symbolische stap vooruit was. In de praktijk is dat statuut echter zeer beperkt. Verlof voor mantelzorgers is vaak te kort, te beperkend en ontoegankelijk voor veel ouders van ernstig afhankelijke kinderen. De situatie zal nog dramatischer worden nu meer mensen hun recht op een werkloosheidsuitkering dreigen te verliezen. “We hadden gehoopt dat er vóór die uitsluitingen een echt statuut zou zijn”, verklaart Maxime Delaite, directeur van de vzw Aidants Proches, op RTL.
Mantelzorgers moeten dringend tegen deze oneerlijke hervorming worden beschermd. We vragen gewoon een beetje menselijkheid.”
→ Bekijk de reportage van RTL Info over dit onderwerp (in het Frans)
Concrete vooruitgang
Ondanks alles is er sinds enkele maanden dankzij bepaalde initiatieven toch vooruitgang. In het hoger onderwijs bijvoorbeeld erkent de ULB jonge mantelzorgers nu als studenten met specifieke behoeften en biedt hun pedagogische aanpassingen die rekening houden met hun gezinssituatie. Ook op lokaal niveau zijn er steunmaatregelen: zo kunnen mantelzorgers in Brussel en Luik goedkopere of gratis parkeerkaarten krijgen en bieden sommige gemeenten en ziekenfondsen bescheiden premies of voordelen aan. Al die kleinere initiatieven zijn stappen in de goede richting, maar onvoldoende gezien de omvang van de behoeften van mantelzorgers. Bovendien blijven er grote territoriale ongelijkheden bestaan.
LEES OOK:
